... Και μας πλημμύρισαν με τη δικτατορία της φασαρίας τους οι «αγαπώντες» τη ζωή;


Λέγεται πως όταν ο Μιχαήλ Άγγελος ανέλαβε την κατασκευή του ανδριάντα ενός πολύ δυναμικού πάπα, του Ιουλίου Β’, ρώτησε: «Να βάλω στα χέρια σας ένα βιβλίο;» Και ο πάπας τού αποκρίθηκε ειρωνικά: «Βάλε ξίφος. Io non so lette» (Εγώ δεν γνωρίζω γράμματα). Ο Ιούλιος Β’ ήξερε και παραήξερε γράμματα, αλλά, παρ’ όλο που ήταν ο στυλοβάτης της Αναγεννήσεως στη Ρώμη, διακρίθηκε περισσότερο για τις πολιτικοπολεμικές παρά για τις πνευματικές του επιδόσεις. Δυστυχώς, από παλαιοτάτης εποχής μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα κακοπαθαίνει και αργοπεθαίνει, επειδή αυτοί που κατευθύνουν το άρμα των πεπρωμένων της προτιμούν το ξίφος και αφήνουν στο περιθώριο το βιβλίο. Τα ποσά που ξοδεύονται σήμερα για μάταιες επιδείξεις χλιδής και για εξοπλισμούς είναι πολλαπλάσια εκείνων που διατίθενται για την προαγωγή του πολιτισμού. Και τα νέφη όλο πυκνώνουν στον ορίζοντα της οικουμένης. Φοβάμαι πως έρχονται ημέρες σκοτεινές. Μια φρίκη και πάλι θα διατρέξει το κορμί, όπως ο μπαλτάς που κόβει το κρέας. Ο θάνατος θα έλθει σαν αέρινος ή σαν βρόχινος βρόχος, φτιαγμένος από τα χέρια μας. Όλα όσα δημιουργούμε φέρνουν έναν πνιγμό. Η ανάσα μας κόβεται διαρκώς. Δεν αναπνέουμε, απλώς ασθμαίνουμε. Το λαχάνιασμα δεν είναι αναπνοή. Χάνεται γύρω μας η πνοή που δίνει φτερά στη ζωή. Ο θάνατος απ’ έξω μπαίνει εντός μας. Τα «σωθικά» γίνονται μια τηκόμενη μάζα. Ζούμε χάρη στα χάπια. Ρημαγμένοι, κινούμενα κουφάρια, αφήνουμε τον χρόνο να πετρώσει. Δεν υπάρχει έξοδος φυγής. Οι διέξοδοι έχουν ναρκοθετηθεί. Ό,τι δημιουργούμε γίνεται φυλακή. Που όλο στενεύει και μας συμπιέζει. Μια μέγγενη η πρόοδός μας. Τα λουλούδια μας χωρίς άρωμα, σαν εκείνα τα ψεύτικα των νεκροταφείων. Δεν θέλω να παριστάνω τον Αγέλαο τον Ναυπάκτιο και κάθε λίγο να μιλώ για τα «προφαινόμενα νέφη». Όμως, κάθε φορά που ακούω ειδήσεις είναι σαν να ακούω καμπάνες να χτυπούν πένθιμα. Και τότε σκέπτομαι τον Μπρεχτ: «Δεν θα πουν» έλεγε «ήτανε δύσκολοι οι καιροί. Θα πουν, γιατί δεν μίλησαν οι ποιητές;».
Αγαπητοί αναγνώστες, πού είναι η φωνή των πνευματικών ανθρώπων σήμερα. Ξέρω καλά ότι το να καταπίνεις τα λόγια σου είναι η πιο θρεπτική δίαιτα. Από πολλές απόψεις το πνευματικό κατεστημένο που συμπορεύεται με την εξουσία, θυμίζει τους Γερμανούς γείτονες του Άουσβιτς, που όταν ρωτιούνταν αν είχαν νιώσει κάτι από τη γειτονική φρίκη, απαντούσαν στερεότυπα: «Δεν ξέραμε) εμείς φυτεύαμε λουλούδια...!».

Η σφύρα του Αυτοματίξ

Αν κάποιος τον τελευταίο καιρό μού έθετε το ερώτημα με ποιον μοιάζω (όχι σωματοδομικά ή φατσικά, όπως λένε στα σύγχρονα ελληνικά), χωρίς κανέναν ενδοιασμό θα απαντούσα: με τον Αυτοματίξ, τον μυώδη και πυκνομυστακοφόρο σιδηρουργό των περιπετειών του Αστερίξ, που κρατάει συνεχώς στον ώμο μια τεράστια «βαριά» όπως λέγεται στα νέα ελληνικά η σφύρα (στα αρχαία λεγόταν ραιστήρ ή τυπάς και στα βυζαντινά χρόνια βαρέα, απ’ όπου το νεότερο βαριά ή βαρειά). Ο εν λόγω Αυτοματίξ, παρά τον κρότο που προκαλεί η ευμεγέθης σφύρα του, έχει μια ακουστική ευαισθησία και δεν ανέχεται τον βάρδο Κακοφωνίξ (έτσι έχει αποδοθεί στα ελληνικά το γαλλικό όνομα του Assurancetourix) ούτε να τραγουδάει ούτε να παίζει τη λύρα του. Κάθε φορά που ο κακόφωνος βάρδος τολμά να ανοίξει το στόμα του ή να δονήσει τις χορδές του οργάνου του, δονούνται οι χορδές της ακουστικής ευαισθησίας του Αυτοματίξ, που του φέρνει απανωτά χτυπήματα με τη βαριά και σαν σφήνα τον παλουκώνει μέσα στη γη. Ειλικρινά, θα ήθελα για ένα καλοκαίρι να είχα τη ρώμη και τη σφύρα του Αυτοματίξ και το μαγικό φίλτρο του Πανοραμίξ, για να επιβάλω με τον ίδιο τρόπο μια δημοκρατία σιωπής, τουλάχιστον τις ώρες που ευφημιστικά ονομάζονται «ώρες κοινής ησυχίας»! Πάντοτε βέβαια εμείς οι Έλληνες είμαστε «λάλοι και φωνασκοί», όπως οι γείτονες Ιταλοί, αλλά ποτέ ο θόρυβος δεν είχε υψωθεί σε επίπεδο δικτατορίας. Δικτατορία ο μηχανόβιος, δικτατορία ο μουσικόφιλος του καμπριολέ που βάζει το κασετόφωνο με τη «ντάπα ντούπα ντουπ» στη διαπασών, δικτατορία ο νυκτόβιος που ξημερώματα θέλει άσμα, δικτατορία και ο σκύλος της απέναντι βεράντας, δικτατορία τα μπαρ και τα μπαράκια, δικτατορία και ο νεαρός που ογκανιστί προσφωνεί το φίλο του μ..., δικτατορία και η κυρία που κολυμπά δίπλα μου και σαν ντελάλης διαλαλεί το μαγειρικό της χάλι, δικτατορία και ο «κινητός» που μιλά σαν τρομπέτα στο «φορητό», δικτατορία και ο «σκουτεράκιας» της θάλασσας, δικτατορία φυσικά και ο επιδειξίας οδηγός που για να πετύχει το «πουλ μουρ» (έτσι λέγεται τώρα το «πουλάω μούρη») έχει τρυπήσει την εξάτμιση για να τρυπάει τα τύμπανά μας. Γι’ αυτό μοιάζω με τον Αυτοματίξ, αλλά χωρίς βαριά και χωρίς φίλτρα μαγικά! Αλλιώς, ήξερα εγώ...!

Ο δαίμων εντός μας

Τον τελευταίο καιρό με όλα αυτά που ακούμε για «Κώδικες Da Vinci», για απόκρυφα Ευαγγέλια και άλλα συναφή, έχει εξαφθεί το ενδιαφέρον του κοινού και έχει στραφεί προς τον μυστικισμό και τον αποκρυφισμό. Δεν είναι πρωτόφαντο αυτό. Σε κάθε εποχή παραζάλης εμφανίζονται τέτοια ζαλιστικά φαινόμενα. Είναι εντυπωσιακό ότι στην πόλη των Αθηνών, η οποία εθεωρείτο -και ήτο- Ελλάδος παίδευσις, μόλις άρχισε ο Πελοποννησιακός πόλεμος που σώρευε τη μια συμφορά πάνω στην άλλη, εμφανίστηκε κι ένας ψευδοπροφήτης, ένας τερατολόγος απατεώνας που λεγόταν  Ευρυκλής και ο οποίος (άκουσον άκουσον) υποστήριζε ότι μέσα του κατοικούσε ένας δαίμων, που με το δικό του στόμα (του Ευρυκλή) προφήτευε τα μέλλοντα. Τα δεινά του πολέμου, η αγωνία για την τύχη συγγενών που μετείχαν σε πολεμικές επιχειρήσεις, δημιούργησαν γύρω από τον Ευρυκλή ένα πλήθος ακροατών που περίμεναν αγωνιωδώς να ακούσει τις προφητείες που έλεγε με το στόμα του ο δαίμων που κατοικούσε μέσα του. Τόση ήταν η φήμη (πιθανώς και ο πλούτος) που απέκτησε ο Ευρυκλής, ώστε γρήγορα δημιούργησε «σχολή».
Πολλοί εγγαστρίμυθοι εμφανίζονταν ως «δαιμονολογούντες», δηλαδή ως άνθρωποι που μέσω αυτών μιλούσε ο δαίμονας, τον οποίο έκρυβαν μέσα τους. Μνεία του φαινομένου κάνει ο Αριστοφάνης στους «Σφήκες» (στ. 1019), όπου λέει για κάποιον: «Μιμησάμενος την Ευρυκλέους μαντείαν και διάνοιαν».
Βέβαια οι σημερινοί Αθηναίοι και λοιποί Έλληνες έχουν ασφαλώς τον δαίμονα μέσα τους, αλλά αυτός δρα όχι όταν ομιλούν αλλά όταν οδηγούν. Γι’ αυτό ο ξένος που έρχεται στη χώρα μας έχει την εντύπωση πως δεν οδηγούμε αυτοκίνητα αλλά... δρεπανηφόρα. Ωστόσο, η δαιμονοπληξία είναι και πρόσχημα εξοντώσεως. Ένα παράδειγμα: στις λαϊκές παραδόσεις των Σουηδών και Νορβηγών γίνεται λόγος για μια ένωση πολεμιστών των μεσαιωνικών καιρών, που λέγονταν Μπερσεκέροι. Ήταν, λένε, τόσο άγριοι και σκληροί, που θεωρούνταν δαιμονόπληκτοι. Γι’ αυτό καταδιώχθηκαν και εξοντώθηκαν. Πάντα η αγάπη... νικά! Μόνο που η αγάπη συχνά -ιδίως στη σημερινή της έκφραση- είναι κάπως ανθρωποφαγική.